सौराहामा पर्यटकको घुँइचो


चितवन (सौराहा)– चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज अन्तर्गत महत्वपूर्ण पर्यटकीय केन्द्रका रूपमा रहेको सौराहास्थित हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्र अवलोकन गर्ने पर्यटकको घुँइचो लाग्न थालेको छ । प्रत्येक दिन हात्ती प्रजनन केन्द्र आन्तरिक तथा विदेशी पर्यटकले भरिभराउ हुने गरेको क्षेत्रीय होटल संघका अध्यक्ष ओमप्रकाश पाण्डेले बताए ।
संरक्षणका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने केन्द्रमा विशेषगरी हात्तीका साना छावा नजिकबाट नियाल्न पाइने भएकाले आकर्षण बढेको हो । प्रजनन केन्द्रका अनुसार केन्द्रमा दैनिक एक हजारदेखि १ हजार ५ सयसम्म पर्यटक आउने गरेका छन् । ‘सप्ताहन्त र सार्वजनिक बिदामा यो संख्या अझ बढेर करिब २ हजारसम्म पुग्ने गरेको छ’, पर्यटन व्यवसायी समेत रहेका अध्यक्ष पाण्डेले भने । यहाँ भित्रिने प्रत्येक आगन्तुकले तिर्नुपर्ने प्रवेश शुल्क ५० रुपैयाँ छ । कम मूल्यमा अनौठो र शैक्षिक गन्तव्यसमेत भएकाले सबै उमेर समूहका मानिस यहाँ आकर्षित भइरहेका छन् ।
हात्ती संरक्षण, प्रजनन तथा तालिम सम्बन्धी गतिविधि प्रत्यक्ष हेर्न पाइने भएकाले केन्द्र धेरैका लागि विशेष अनुभव बन्न पुगेको छ । आमा हात्तीले बच्चालाई खुवाउने दृश्य, तालिम लिने हात्तीको दिनचर्या, चरन तथा उपचार प्रक्रिया पर्यटकको मुख्य आकर्षण हुन् । कतिपय पर्यटकले हात्ती नजिक हेर्न पाउनु आफैँमा दूर्लभ अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् । पर्यटकको लगातार बढ्दो चापसँगै सौराहा क्षेत्रका होटल, रेष्टुरेन्ट, सवारी–सुविधा प्रदायक तथा स्थानीय व्यवसायमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ ।

केन्द्रका कर्मचारीका अनुसार हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्रको उद्देश्य हात्तीको प्रजनन, संरक्षण, तालिम, मानव–हात्ती द्वन्द्व न्यूनीकरण तथा घाइते हात्तीको उद्धार–उपचारसमेत हो । नेपालकै एक मात्र सरकारी हात्ती प्रजनन केन्द्र भएकाले यो शैक्षिक अध्ययन र अनुसन्धानका लागि पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
बिहानदेखि बेलुकासम्म खुला रहने यस केन्द्रमा विशेषगरी पारिवारिक समूह, विद्यार्थी, वन्यजन्तुमा रुचि राख्ने युवा तथा विदेशी पर्यटकको उपस्थिति उल्लेखनीय छ । सामाजिक सञ्जालमा बढ्दो प्रचार–प्रसारले पनि भिड–भाड बढ्न सहयोग पुगेको छ । पर्यटकको चाप बढिरहेको अवस्थामा केन्द्रले सुरक्षात्मक व्यवस्थासहित हात्तीको हेरचाह र संरक्षणलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाइरहेको छ ।








लेखकको सम्वन्धमा